Thai
EN / TH
Hospital Hotline
Call : +662 310-3000
or 1719 (Local calls)

All About Cancer

All About Cancer


โรคมะเร็งท่อทางเดินน้ำดี

ท่อน้ำดี คือท่อขนาดเล็กที่เชื่อมระหว่างตับและถุงน้ำดีไปที่ลำไส้เล็ก  น้ำดีสร้างจากตับและถูกนำไปเก็บไว้ที่ถุงน้ำดี โดยมีหน้าที่ในการช่วยทำให้ไขมันแตกตัวในระว่างการย่อยอาหารที่ลำไส้เล็ก มะเร็งของระบบน้ำดีมักเกิดจากเนื่อเยื่อต่อม เรียกว่า adenocarcinoma

มะเร็งเกิดจากท่อน้ำดีในตับจะเรียกว่า intra-hepatic มะเร็งเกิดจากท่อน้ำดีในตับจะเรียกว่า extra-hepatic

มะเร็งท่อน้ำดีไม่มีสาเหตุที่แน่ชัด อาจเกิดจาก

  • choledochal cysts
  • the liver fluke
  • Sclerosing Cholangitis

ถ้ามะเร็งเกิดในท่อน้ำดี อาจทำให้เกิดการอุดตันของทางเดินน้ำดี จากตับไปลำไส้เล็ก ส่งผลให้น้ำดีย้อนกลับเข้ากระแสเลือดและเนื้อเยื่อ ก่อให้เกิดผิวหนังและตาเหลือง ที่เรียกว่าภาวะตัวตาเหลือง (jaundice) ปัสสาวะมีสีเหลืองเข้มมากขึ้น และ อุจจาระสีซีด  อาจมีอาการคันที่ผิวหนัง ปวดท้องเล็กน้อย เบื่ออาหาร ไข้ น้ำหนักลด

การวินิจฉัยอาจทำได้โดยวิธีใดวิธีหนึ่ง หรือหลายๆวิธีร่วมกัน

การตรวจด้วยเครื่องความถี่สูง Ultrasound

การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan)

การตรวจเอ็กซ์เรย์ด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า  (MRI)

การส่องกล้องตรวจรักษาท่อทางเดินน้ำดีและตับอ่อน (ERCP)

การตรวจระบบทางเดินน้ำดีโดยวิธีแทงเข็มผ่านผิวหนัง (PTC) วิธีนี้แพทย์สามารถได้ภาพถ่ายเอกซ์เรย์ของท่อน้ำดี

การตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจ

การกำหนดระยะของมะเร็ง

ขั้น 1เอ(Stage 1A) มะเร็งอยู่เฉพาะบริเวณท่อน้ำดี

ขั้น 1บี (Stage 1B)  มะเร็งลุกลามออกจากท่อน้ำดีแต่ไม่มีการการแพร่กระจายไปที่ต่อมน้ำเหลืองหรืออวัยวะใกล้เคียง

ขั้น 2 เอ (Stage 2A) มะเร็งลุกลามไปที่ตับ ตับอ่อน หรือถุงน้ำดี หรือหลอดเลือดใกล้เคียง แต่ไม่มีการแพร่กระจายไปที่ต่อมน้ำเหลือง

ขั้น 2 บี (Stage 2B)  มะเร็งแพร่กระจายไปที่ต่อมน้ำเหลืองใกล้เคียง

ขั้น 3(Stage 3)  มะเร็งลุกลามไปที่หลอดเลือดหลักที่นำเลือดเข้าและออกจากตับ  หรือลุกลามไปที่ลำไส้เล็กหรือลำไส้ใหญ่ กระเพาะอาหาร หรือผนังช่องท้อง และแพร่กระจายไปที่ต่อมน้ำเหลืองในช่องท้อง

ขั้น 4 (Stage 4) มะเร็งลุกลามไปที่อวัยวะห่างไกล เช่นปอด

การรักษา

การผ่าตัด

การผ่าตัดมักใช้ในกรณีที่มะเร็งไม่ลุกลามไปนอกท่อน้ำดี ซึ่งอาจทำได้ยาก ระหว่างการผ่าตัด ท่อน้ำดีในส่วนที่เป็นมะเร็งจะถูกตัดออก และเชื่อมต่อส่วนที่เหลือระหว่างตับและลำไส้เล็กเพื่อให้น้ำดีกลับมาไหลอีกครั้ง ถ้ามะเร็งลุกลามไปเนื้อเยื่อรอบๆ อาจจำเป็นต้องบางส่วนของตับ กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็กส่วนต้น ตับอ่อน และเลาะต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียงออก

การผ่าตัดเพื่อสร้างทางเดินน้ำดีใหม่  ใช้ในกรณีถ้าก้อนมะเร็งอุดกั้นท่อน้ำดีและเกิดภาวะตัวตาเหลือง แต่ไม่สามารถตัดก้อนออกได้  การผ่าตัดใช้ถุงน้ำดีนี้เรียกว่า cholecysto-jejunostomy หรือcholecystoduodenostomy ถ้าใช้ท่อน้ำดี เรียกว่า hepatico-jejunostomy

การผ่าตัดที่เรียกว่า gastrojejunostomy ถ้ามีการอุดกั้นของลำไส้เล็กส่วนต้น เป็นการผ่าตัดเพื่อเชื่อมต่อระหว่างกระเพาะอาหารกับลำไส้เล็กส่วนกลาง ซึ่งช่วยลดอาการอาเจียนซึ่งเกิดจากการมะเร็งอุดกั้นลำไส้เล็กส่วนต้น

การรักษาด้วยวิธีไม่ผ่าตัด

มีอีก 2 วิธีที่ช่วยลดอาการตัวตาเหลืองโดยไม่ต้องรับการผ่าตัด แต่ก็เป็นการรักษาป้องกันการอุดตันของท่อน้ำดีเท่านั้น ไม่ได้เป็นการรักษาเอาตัวมะเร็งออกไป

  • ERCP เป็นวิธีการส่องกล้องทางเดินอาหารแล้วใส่ขดลวดที่ยาวประมาณ 5-10 เซนติเมตร หรือ 2-4 นิ้ว เข้าไปในท่อน้ำดีที่อุดตัน
  • PTBD เป็นการรักษาผ่านผิวหนังโดยใส่ท่อระบายเล็กๆผ่านเข้าไปในตับ และทำการระบายน้ำดีออกเป็นการชั่วคราว บางครั้งอาจมีการใส่ขดลวด (Stent) เพื่อแก้ไขภาวะอุดตัน

การฉายรังสีรักษา

มีการใช้การฉายรังสีรักษาเป็นบางครั้ง อาจใช้รังสีจากเครื่องกำเนิดรังสีจากภายนอก หรือการฝังอุปกรณ์กำเนิดรังสีในร่างกายใกล้กับก้อนมะเร็ง

ยาเคมีบำบัด

ยาเคมีบำบัดร่วมกับการฉายรังสีรักษาจะถูกใช้เมื่อไม่สามารถผ่าตัดก้อนมะเร็งออกได้  การใช้ยาเคมีบำบัดในผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีอยู่ในระหว่างการประเมินประสิทธิภาพของการรักษา

 

นพ.วุฒิ  สุเมธโชติเมธา

Surgical Oncologist


Related story