Thai
EN / TH
Hospital Hotline
Call : +662 310-3000
or 1719 (Local calls)

All About Cancer

All About Cancer


โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก ปัสสาวะขัด | Wattanosoth Hospital

ข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก

ต่อมลูกหมาก (prostate gland) เป็นอวัยวะที่เป็นส่วนหนึ่งของระบบสืบพันธุ์และระบบปัสสาวะชาย ทำหน้าที่ผลิตน้ำหล่อลื่น (seminal fluid) ที่อยู่ในน้ำอสุจิ (semen) ต่อมลูกหมากตั้งอยู่ที่ฐานของกระเพาะปัสสาวะ (bladder) ตัวต่อมแบ่งเป็นสองซีก (lobe) มีท่อปัสสาวะ (urethra) อยู่ตรงกลาง ดังรูป

รูปที่ 1 Anatomy of prostate gland

จากสถิติใน USA พบว่าในปี ค.ศ. 2014 คาดว่าจะพบผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากที่ได้รับการวินิจฉัยใหม่จำนวนถึง 233,000 คน คิดเป็นร้อยละ 24 ของมะเร็งทั้งหมด อย่างไรก็ตาม อัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากเป็นอันดับสองรองจากมะเร็งปอด ล่าสุดจำนวนผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากที่เสียชีวิตในปี ค.ศ.2014 เท่ากับ 29,480 คน อัตราการเสียชีวิตของมะเร็งต่อมลูกหมากที่น้อยกว่าอาจเนื่องด้วยเซลมะเร็งต่อมลูกหมากมีการกระจายตัวช้ากว่า รวมทั้งการตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากที่ทำให้วินิจฉัยมะเร็งได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ทำให้ผลการรักษาดีขึ้น

การวินิจฉัยโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก

มะเร็งต่อมลูกหมากพบบ่อยในชายอายุเฉลี่ยประมาณ 70 ปี ผู้ป่วยมักมาปรึกษาแพทย์ด้วยอาการปัสสาวะติดขัด ปัสสาวะไม่ออก หรือปัสสาวะมีเลือดปน ในปัจจุบันสามารถตรวจวินิจฉัยมะเร็งต่อมลูกหมากได้เร็วขึ้นจากการตรวจคัดกรองด้วยการใช้นิ้วคลำทางทวาร และการตรวจหาสาร PSA ในเลือด โดยแนะนำให้ตรวจในผู้ชายอายุประมาณ 45 – 50 ปี โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติในครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากตั้งแต่อายุน้อย อย่างไรก็ตามการตรวจ PSA เพื่อคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากมีทั้งผู้ที่สนับสนุนและไม่เห็นด้วย

เช็คความเสี่ยงจากอาการเหล่านี้ ปัสสาวะติดขัด เร่งปัสสาวะก็จะมีอาการเจ็บเกิดขึ้น หากมีอาการรีบไปปรึกษาแพทย์อย่ารอช้า

รูปที่ 2 Digital rectal examination

การนำเอาชิ้นเนื้อจากต่อมลูกหมากออกมาตรวจทางพยาธิวิทยามีความสำคัญมาก เพื่อวินิจฉัยและเป็นปัจจัยในการพิจารณาการรักษา พบว่าเซลมะเร็งต่อมลูกหมากประมาณ 95% เป็นชนิด Adenocarcinoma หลังจากวินิจฉัยมะเร็งต่อมลูกหมากแล้ว นอกจากการซักประวัติและตรวจร่างกาย ควรมีการส่งการตรวจอื่นๆเพื่อประเมินการลุกลามหรือระยะของโรค ได้แก่ การตรวจต่อมลูกหมากด้วยคลื่นแม่เหล็ก (MRI) การตรวจกระดูกด้วย bone scan การตรวจปอดด้วยภาพ x-ray การตรวจระดับ PSA ในกระแสโลหิต ทั้งนี้ขึ้นกับอาการของผู้ป่วยด้วย

รูปที่ 3 MRI of Prostate cancer

 

การรักษาโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก

การรักษามะเร็งต่อมลูกหมากประกอบด้วยการรักษาด้วยการผ่าตัด การรักษาด้วยรังสี (radiotherapy) การรักษาด้วยฮอร์โมน (hormonal therapy) และการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด (chemotherapy) ทั้งนี้การเลือกการรักษาขึ้นกับระยะของโรค (staging) และปัจจัยเสี่ยง (risk factor) ต่างๆ ผู้ป่วยที่อยู่ในกลุ่มมีความเสี่ยงต่ำ (low risk group) การรักษาที่เหมาะสมจะเป็นการรักษาเฉพาะที่ (local treatment) ได้แก่ การผ่าตัดต่อมลูกหมาก (radical prostatectomy) หรือการใช้รังสีรักษาเฉพาะที่ต่อมลูกหมาก ซึ่งอาจจะเป็นการฉายรังสี (external beam irradiation) หรือการฝังแร่ (brachytherapy) กรณีโรคลุกลามมากขึ้นและมีปัจจัยเสี่ยงมากขึ้นจนอยู่ในกลุ่มที่มีความเสี่ยงปานกลาง (moderate risk group) หรือกลุ่มความเสี่ยงสูง (high risk group) นอกจากการรักษาเฉพาะที่ที่ต่อมลูกหมากแล้ว อาจต้องพิจารณาการรักษาในบริเวณข้างเคียง (regional treatment) หรือการรักษาทั้งระบบ (systemic treatment) ร่วมด้วย การรักษาบริเวณข้างเคียง ได้แก่ การผ่าตัดต่อมน้ำเหลืองในบริเวณอุ้งเชิงกราน (pelvic lymph node dissection) หรือการฉายรังสีคลุมบริเวณอุ้งเชิงกราน (pelvic lymph node irradiation) การรักษาทั้งระบบ ได้แก่ การรักษาด้วยการลดฮอร์โมนเพศชาย (androgen deprivation therapy) หรือการใช้ยาเคมีบำบัด (chemotherapy)

รูปที่ 4 Linear accelerator for VMAT and IMRT

 

รูปที่ 5 VMAT in Prostate cancer

ในกรณีที่โรคมะเร็งต่อมลูกหมากลุกลามมาก มีการกระจายไปยังอวัยวะต่างๆแล้ว หรือตัวผู้ป่วยเองมีสภาพร่างกายทั่วไปไม่แข็งแรง มีความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียงจากการรักษาได้ง่าย แนวทางการรักษาจะเน้นให้พิจารณาเรื่องคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเป็นหลัก การรักษาจะเป็นการรักษาที่ขึ้นกับสภาวะของโรค อาการ และความต้องการของผู้ป่วยและครอบครัว หรือเรียกว่าการดูแลเพื่อบรรเทาอาการ (palliative care)

การรักษาโรคมะเร็งต่อมลูกหมากควรจะเป็นการดูแลผู้ป่วยร่วมกันเป็นทีม ระหว่างทีมแพทย์ พยาบาล และบุคคลากรทางการแพทย์สาขาต่างๆ เพื่อการพิจารณาแนวทางการรักษาให้รอบด้าน ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสังคม โดยคำนึงถึงความต้องการของผู้ป่วยและครอบครัวเป็นสำคัญ

โรงพยาบาลวัฒโนสถ (Wattanosoth Hospital) เป็นโรงพยาบาลสำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็งโดยเฉพาะ มีบริการครบวงจร ตั้งแต่การตรวจคัดกรอง การวินิจฉัยโรคตั้งแต่ระยะเริ่มต้น (screening and early detection program) การรักษาโรคมะเร็งด้วยเครื่องมือที่ทันสมัย (hi end technology) และทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ (multidisciplinary team) และการดูแลบรรเทาอาการผู้ป่วยแบบครบองค์รวมที่เน้นคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัว (palliative care team)

นพ. ชนวัธน์ เทศะวิบุล
Radiation Oncologist

Rating

คะแนนโหวต: 9 of 10, จากจำนวนคนโหวต 543 คน

Related story