Thai
EN / TH
Hospital Hotline
Call : +662 310-3000
or 1719 (Local calls)

All About Cancer

All About Cancer


ต่อสู้มะเร็งเม็ดเลือดขาวด้วยนวัตกรรมปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด

เนื่องจากมะเร็งเม็ดเลือดขาวเป็นมะเร็งเม็ดเลือดที่ค่อนข้างรุนแรงจึงต้องได้รับการรักษาที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพ เพื่อให้คนไข้กลับมามีสุขภาพที่ดีและใช้ชีวิตได้อย่างปกติ

ปัจจุบันทางการแพทย์ได้ใช้นวัตกรรมการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด (Haematopoietic Stem Cell Transplantation - HSCT) ในการรักษาโรคมะเร็งทางโลหิตวิทยา อาทิ โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวมัลติเพิลมัยอิโลมา (Multiple Myeloma) โรคมะเร็งต่อมน้ำเหลือง (Lymphoma) โรคไขกระดูกฝ่อชนิดรุนแรง (Severe aplastic anaemia) โรคเลือดธาลัสซีเมียชนิดรุนแรง (Severe Thalassemia) โรคภูมิคุ้มกันบกพร่องชนิดรุนแรง (Severe Combined Immunodeficiency) โรคมะเร็งไขกระดูก (Myeloproliperative Disorder) และโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukaemia)

 

มะเร็งเม็ดเลือดขาว

 

มะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukaemia) เป็นโรคมะเร็งเม็ดเลือดชนิดหนึ่งที่เกิดจากการเพิ่มจำนวนอย่างทวีคูณของตัวอ่อนเม็ดเลือดขาวในไขกระดูก ทำให้การผลิตเม็ดเลือดขาว เม็ดเลือดแดง และเกล็ดเลือดที่สมบูรณ์มีปริมาณลดลง ซึ่งสาเหตุที่แน่ชัดของมะเร็งเม็ดเลือดขาวนั้นยังไม่สามารถบ่งบอกได้ แต่ปัจจัยเสี่ยงที่สามารถบ่งชี้ได้แก่ ประวัติครอบครัว การได้รับการรักษาด้วยการฉายรังสีหรือยาเคมีบำบัด การได้รับรังสีในปริมาณสูง สูบบุหรี่ หรือได้รับสารเคมีบางชนิด อาทิ เบนซีน เป็นต้น

 

อาการมะเร็งเม็ดเลือดขาว

 

อาการที่พบบ่อยได้แก่ 

  • มีไข้โดยไม่ทราบสาเหตุ 
  • อ่อนเพลีย 
  • ฟกช้ำได้ง่าย 
  • ติดเชื้อง่าย 
  • ปวดตามกระดูกและข้อ 
  • ต่อมน้ำเหลืองโต 
  • แน่นท้องจากตับหรือม้ามโต 
  • น้ำหนักลดลง 

 

ปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด

 

การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดแบ่งออกเป็น 2 ชนิดคือ

  1. การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดโดยใช้เซลล์ของตนเอง (Autologous Stem Cell Transplantation)
  2. การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดโดยใช้เซลล์ของผู้บริจาค (Allogenic Stem Cell Transplantation) โดยสามารถหาผู้บริจาคต่าง ๆ ได้ดังนี้
  • ผู้บริจาคที่เป็นพี่น้องท้องเดียวกันที่มีลักษณะพันธุกรรมจากการตรวจ Human Leukocyte Antigen (HLA) ที่เข้ากันได้กับผู้รับ 100% (Match - Sibling Donor)
  • ผู้บริจาคอื่นที่ไม่มีความเกี่ยวข้องทางสายโลหิตกับผู้รับแต่มี HLA เหมือนกับผู้รับ (Match Unrelated Donor) ซึ่งสามารถแสดงความจำนงขอรับได้ที่สภากาชาดไทย
  • ผู้บริจาคมี HLA ที่เข้ากันได้กับผู้รับเพียง 50% (Haploidentical Donor) โดยมักเป็นพี่น้องท้องเดียวกัน บิดา -มารดา หรือบุตร ซึ่งวิธีนี้จะช่วยร่นระยะเวลาในการหาเซลล์ต้นกำเนิดจากผู้บริจาคอื่น

 

แหล่งที่มาของเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด

 

  1.  ไขกระดูก (Bone Marrow)
  2. กระแสเลือด (Peripheral Blood Stem Cell)
  3. สายเลือดจากสะดือหรือรก (Umbilical Cord Blood)

 

ภาวะทางภูมิคุ้มกัน

เมื่อได้เซลล์ต้นกำเนิดจากผู้บริจาคแล้วจะถูกนำไปทำความสะอาดและแช่แข็งไว้เพื่อรอการปลูกถ่ายให้กับคนไข้หลังจากได้รับยาเคมีบำบัดปริมาณสูงที่จะช่วยทำลายเซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาว ในขณะเดียวกันก็ไปกดภูมิคุ้มกันของคนไข้ให้ยอมรับเซลล์ต้นกำเนิดที่ปลูกถ่ายเข้าไป เมื่อคนไข้ได้รับการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดแล้วอาจเกิดภาวะทางภูมิคุ้มกัน 2 แบบคือ 

  1. ภาวะคนไข้ไม่ยอมรับสิ่งที่ปลูกถ่ายให้ (Graft Rejection) 
  2. ภาวะเซลล์ใหม่ต้านร่างกายผู้ป่วย (Graft VS Host Disease) ดังนั้นคนไข้จึงต้องได้รับยากดภูมิคุ้มกันหลักปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิด (Post - Transplant Cyclophosphamide) 

เนื่องจากในระยะแรกของการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิด คนไข้จะมีภูมิคุ้มกันต่ำจึงจำเป็นต้องอยู่ในห้องปลอดเชื้อเพื่อป้องกันการติดเชื้อ ภายใน 3 เดือนแรกคนไข้ต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด หลักจากออกจากโรงพยาบาลแล้วต้องมาพบแพทย์ทุก ๆ 1 หรือ 2 เดือนในปีแรก ภายในระยะเวลา 1 ปี ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายจะค่อย ๆ กลับมาเป็นปกติ ส่วนไขกระดูกก็จะกลับมาผลิตเม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว และเกล็ดเลือดได้ตามปกติ

การทำ Haploidential Stem Cell Transplantation มีข้อดีคือ พ่อแม่สามารถให้เซลล์ต้นกำเนิดกับลูกเมื่อไรก็ได้ หรือลูกจะให้เซลล์ต้นกำเนิดกับพ่อแม่เมื่อไรก็ได้เช่นกัน พี่น้องที่ HLA เข้ากันได้ก็จะมีเพิ่มขึ้น ดังนั้นคนไข้เกือบทุกคนจะมีผู้ให้เซลล์ต้นกำเนิด ไม่ต้องรอนาน ทำให้คนไข้มีโอกาสหายสูงขึ้นด้วย 

 

ข้อมูล : ศาสตราจารย์นายแพทย์สุรพล อิสรไกรศีล ผู้อำนวยการอาวุโส ศูนย์โลหิตวิทยา โรงพยาบาลวัฒโนสถ

 

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม

ศูนย์ปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดจากเลือดและไขกระดูก

โรงพยาบาลวัฒโนสถ
โทร. 0 2310 3000 หรือ โทร. 1719
อีเมล : info@bangkokhospital.com


Related story